Spekulanci

Spekulanci to ludzie, którzy analizują rynek, starają się przewidzieć ruchy cen kontraktów terminowych i handlują nimi w celu osiągnięcia zysku. Inwestując swoje pieniądze wystawieni są na bardzo wysokie ryzyko, ponieważ mogą stracić całe zainwestowane środki.

Spekulant zyskuje, kiedy kupi kontrakt tanio i sprzeda drogo bądź gdy najpierw sprzeda drogo a odkupi tanio.

Spekulacja sama w sobie nie może być traktowana jako społecznie użyteczna. Istnieje jednak pewien produkt uboczny działania spekulantów, dzięki któremu ich działalność jest oceniana przez rynek jednoznacznie pozytywnie. Tym produktem ubocznym jest płynność, jaką stwarzają dzięki olbrzymiej ilości zawieranych przez nich transakcji. Dzięki spekulantom chcący zabezpieczyć się producenci, eksporterzy, importerzy nie mają problemów z zawarciem transakcji, która całe ryzyko cenowe związane z ich działalnością przeniesie na spekulanta.

Takim właśnie spekulantem był Joe. W momencie, kiedy zawarł pierwszą transakcję (po której Stan mógł wreszcie pójść spać), wystawił się na duże ryzyko. Nie był przecież pewien, że ceny pójdą w górę. Były to tylko jego przypuszczenia oparte na niesprawdzonych pogłoskach o panującej zarazie. Poza tym nie mógł przewidzieć, że spotka Williego i zawrze z nim transakcję przeciwną, która zniweluje jego ryzyko. Rynki futures, jak żadna inna działalność, dają olbrzymie możliwości zysków spekulacyjnych.

Przykład

2 marca spekulant kupuje czerwcowy kontrakt futures na Dolara USA (wielkość kontraktu 10 000 USD) w cenie 3,5000 zł, płacąc depozyt gwarancyjny w wysokości 500 zł, co stanowi niecałe 1,5% wartości kontraktu (500/(10000*3,5000)). 1 maja czerwcowy kontrakt na USD kosztuje 3,5700 zł, co stanowi wzrost w stosunku do ceny z marca o 2%. Inwestor decyduje się zamknąć pozycję (zawierając transakcję przeciwną) realizując łączny zysk w wysokości 10 000 zł *(3,5700-3,5000) = 700 zł. W stosunku do zainwestowanego kapitału (500 zł) stanowi to 140 % stopę zwrotu.

System bezpieczeństwa finansowego

Przejdźmy tu do kwestii wypłacalności Joego. Na rynku giełdowym partnerzy transakcji nie znają się. W związku z tym Joe nie mógłby tak sobie pożyczyć od Williego 130 dolarów. Rolę gwaranta wywiązania się przez strony z warunków kontraktów pełni tu Izba Rozliczeniowa, która staje się dla każdej ze stron partnerem transakcji.

Na Giełdzie Joe w ogóle nie musiałby angażować żadnych własnych pieniędzy (oprócz niewielkiego depozytu początkowego). Ponieważ Izba Rozliczeniowa jest partnerem dla każdej strony transakcji a Joe zamknął swoje pozycje - zawarł transakcje przeciwne: kupił pszenicę (po 120) a zaraz potem ją sprzedał (po 140) - Izba od razu przelałaby na jego konto 20 dolarów. Oczywiście Willy w dniu dostawy musiałby zapłacić Izbie Rozliczeniowej całą sumę a Stan dostarczyć pszenicę (oczywiście gdyby uprzednio nie zamknęli swoich pozycj).

Tak to wygląda w teorii. W rzeczywistości pomiędzy klientem a Izbą Rozliczeniową stoi tzw. członek rozliczający. Jest to takie biuro maklerskie, które po spełnieniu odpowiednich warunków dopuszczone zostało przez Izbę Rozliczeniową do pełnienia szczególnych funkcji : przyjmuje zabezpieczenia od klientów lub innych biur maklerskich nie będących członkami rozliczającymi, jest gwarantem wobec Izby zarejestrowanych w jego imieniu transakcji, pośredniczy w przekazywaniu Izbie dodatkowych danych o zawartych transakcjach.

BM - Biuro maklerskie nie będące członkiem rozliczającym

CR - Biuro maklerskie będące jednocześnie Członkiem Rozliczającym

Jak to widać na schemacie, Izba Rozliczeniowa .kontaktuje. się tylko z członkami rozliczającymi i im wypłaca lub od nich pobiera wszelkie środki i zabezpieczenia. W trosce jednak o dobro klienta Izba podpisując z członkiem rozliczającym umowę dotyczącą ich wzajemnych relacji, reguluje pewne zasady relacji klient - członek rozliczający i ma prawo skontrolować w dowolnym momencie czy warunki umowy są spełnione. Na Izbie Rozliczeniowej spoczywa odpowiedzialne zadanie takiego uregulowania rozliczeń transakcji, ustalenia takich wymogów bezpieczeństwa aby system rozliczeniowy był spójny, silny, niepodatny na nagłe, drastyczne wahania cen a jednocześnie tani na tyle, aby nie zniechęcił potencjalnych uczestników rynku.

Mark-to-market

Jak to już wspomniano wcześniej, aby otworzyć pozycję - kupić bądź sprzedać kontrakt futures - należy wpłacić tzw. depozyt początkowy. Każdego dnia dokonywana jest wycena wartości naszej pozycji. Do wyceny tej używana jest cena zamknięcia ustalana przez Giełdę na zakończenie sesji. Zasada ta nazywa się mark-to-market.

Jeśli ceny zmieniły się na naszą niekorzyść, odpowiednia kwota zostanie pobrana z naszego depozytu początkowego a następnie zostaniemy wezwani do uzupełnienia depozytu do pełnej wartości. Jeżeli ceny zmieniły się na naszą korzyść wówczas w zależności od umowy, jaką mamy podpisaną z biurem maklerskim, wypłaci nam ono zyski natychmiast bądź dopiero wtedy, kiedy zamkniemy pozycję. Jednak bez względu na kształt umowy na konto osiągniętych, nawet nie wypłaconych jeszcze zysków będziemy mogli otworzyć nowe pozycje bez konieczności wpłacania nowego depozytu początkowego. Spróbujemy opisać to na

przykładzie.

Przykład

Warunki wstępne:

Wysokość depozytu początkowego wynosi 800 zł od jednego kontraktu. Jeden kontrakt na pszenicę opiewa na 50 t.

Dzień 1.

Spekulant kupuje kontrakt na pszenicę w cenie 502 zł za tonę. Wpłaca depozyt 800 zł. Na koniec dnia cena zamknięcia ustalona została w wysokości 520 zł/t. Spekulant zarobił więc (520 - 502) zł/t * 50 t = 900 zł. Na konto osiągniętego zysku może następnego dnia otworzyć nową pozycję, bez konieczności wpłacania depozytu.

Dzień 2

Kupuje więc jeden kontrakt po aktualnej cenie rynkowej 530 zł/t. Cenę zamknięcia ustalono na 535 zł/t. Tak więc zyski osiągnięte do tej pory wynoszą: na pierwszym kontrakcie (535 – 502) zł/t * 50 t = 1 650 zł, na drugim kontrakcie: (535 - 530) zł/t * 50 t = 250 zł. Łącznie jest to 1900 zł. Widać więc, że przy korzystnym rozwoju sytuacji rynkowej reinwestując zyski na bieżąco można dodatkowo zwiększyć efekt dźwigni finansowej. Do tej pory sytuacja rynkowa rozwijała się korzystnie dla spekulanta. Przypuśćmy jednak, że trzeciego dnia nastąpiła zmiana.

Dzień 3

Spekulant nie zawarł żadnej transakcji. Ceny poszły w dół i cena zamknięcia ukształtowała się na poziomie 520 zł/t. Tak więc jego kontrakty przedstawiają się następująco: kontrakt pierwszy: (520 - 502) zł/t * 50 t = 900 zł a więc zysk, kontrakt drugi: (520 - 530) zł/t * 50 t = - 500 zł a więc strata. Łącznie spekulant nadal zyskuje, wprawdzie teraz tylko 400 zł. Nie wystarczy to jednak aby pokryć depozyt od drugiego kontraktu. Tak więc, ponieważ depozyt początkowy od jednego kontraktu wynosi 800 zł, spekulant wezwany zostanie do dopłaty w wysokości 400 zł.

Rynek terminowy od dawna przyciąga ludzi perspektywami ogromnych, osiąganych w ciągu jednego dnia zysków, zasłyszanymi historiami o bogactwie, jakie można zdobyć handlując kontraktami futures. Jednak nie jest to łatwa sztuka a osób, które mogłyby o sobie powiedzieć, że zrobiły fortunę na handlu futures jest na pewno mniej niż choćby uznanych gwiazd kina światowego. Kluczem do sukcesu jest doskonalenie swych umiejętności i dogłębne zrozumienie praw rządzących tym rynkiem, czemu służyć ma ta i inne publikacje Warszawskiej Giełdy Towarowej.