Jak czyta? notowania cen futures

Oto przyk?ad notowa? cen futures na z?oto zamieszczony w Wall Street Journal z dnia 20.08.96.

W kolumnie 1. znajduj? si? miesi?ce dostawy, w 2. ceny otwarcia w danym dniu - np: ceny pierwszych transakcji, w 3. maksymalne a w 4. minimalne ceny w czasie sesji. W 5. ceny zamkni?cia ustalone przez gie?d?, w 6. zmiany w stosunku do cen zamkni?cia z poprzedniej sesji, w 7. i 8. maksymalne i minimalne ceny w okresie ?ycia kontraktów, w 9. ilo?? otwartych pozycji.

Rynek futures a rynek gotówkowy

Zastanówmy si?, czym jest cena kontraktu futures. We?my za przyk?ad grudniowy kontrakt na pszenic?. O jego cenie mo?emy powiedzie?, ?e jest ona rynkow? prognoz? przysz?ej ceny, jaka ustali si? w grudniu na rzeczywistym, gotówkowym rynku pszenicy. Tu w?a?nie wida? jedn? z dwóch podstawowych (obok mo?liwo?ci zabezpieczania si? - o czym dalej) funkcji jakie pe?ni rynek terminowy - dostarcza darmowych, bo publikowanych w prasie prognoz przysz?ych cen towarów, walut, poziomu stóp procentowych. Wielu ekspertów rynkowych prowadzi?o analizy trafno?ci prognoz cen opartych o ceny futures. Cz?sto okazywa?y si? one lepsze, obarczone by?y mniejszym b??dem ni? prognozy profesjonalnych instytucji prognostycznych.

Jednym z podstawowych czynników, w oczywisty sposób wp?ywaj?cym na prognozy przysz?ych cen, jest poziom dzisiejszych cen gotówkowych. Kontrakty futures s? skonstruowane w taki sposób, aby zmiany cen na rynku terminowym odzwierciedla?y zmiany cen na rynku gotówkowym w trakcie czasu .?ycia. kontraktu. Powód tego jest prosty: bez ?cis?ego zwi?zku cen futures i cen rynku gotówkowego, kontrakty terminowe nie mog?yby by? wykorzystywane w swym podstawowym zastosowaniu - jako narz?dzie zabezpieczania pozycji

na rynku gotówkowym.

Zwi?zek cen futures z cenami z rynku gotówkowego jest utrzymywany przede wszystkim dzi?ki mo?liwo?ci dokonania dostawy towaru lub rozliczenia wg. ceny z rynku gotówkowego w terminie realizacji kontraktów. Kontrakty futures wymagaj? od wszystkich uczestników rynku, posiadaj?cych otwarte pozycje w terminie realizacji, dokonania lub odbioru dostawy towaru. Zobowi?zanie takie sprawia, ?e na skutek dzia?ania bod?ców ekonomicznych, wraz ze zbli?aj?cym si? terminem dostawy, ceny futures przybli?aj? si? do aktualnego poziomu cen na rynku gotówkowym.

Na wykresie wida? wyra?nie silny zwi?zek cenowy rynku futures i rynku gotówkowego oraz to, jak z biegiem czasu zmniejsza si? dystans pomi?dzy nimi.

Uczestnicy rynku terminowego

Na gie?dach terminowych spotyka si? dwie grupy uczestników dzia?aj?ce z dwóch ró?nych powodów: Zabezpieczenia si? i Spekulacji.

Zabezpieczaj?cy si?

S? to firmy, osoby, które prowadz? dzia?alno?? gospodarcz? - produkcyjn?, handlow? i w zwi?zku z ni? nara?one s? na ryzyko cenowe. Producent pszenicy nara?ony jest na ryzyko spadku jej cen - mniej pieni?dzy dostanie za swoj? pszenic?. Z drugiej strony producent m?ki nara?ony jest na ryzyko wzrostu cen pszenicy - b?dzie musia? za ni? wi?cej zap?aci?. Eksporter - ryzyko wzrostu ceny z?otówki - za ka?dego otrzymanego dolara dostanie mniej z?otówek, Importer - ryzyko spadku ceny z?otówki - b?dzie musia? zap?aci? wi?cej z?otówek za ka?dego dolara. Wszyscy oni mog? wykorzysta? rynek terminowy aby zabezpieczy? si? przed niekorzystnymi dla siebie zmianami cen. Typowymi zabezpieczaj?cymi si? byli Stan i Willy. Dzi?ki zawartym transakcjom z góry zagwarantowali sobie ceny pszenicy: Stan cen? sprzeda?y a Willy cen? kupna. Mo?emy powiedzie?, ?e ryzyko jakie wi?za?o si? z niepewn? sierpniow? cen? pszenicy wyeliminowali ca?kowicie. Oczywi?cie je?li przyjmiemy, ?e Joe by? wyp?acalny, ale tym zajmiemy si? dalej. To, w jaki sposób dzia?a mechanizm zabezpieczenia si?, poka?emy na przyk?adzie. Wyobra?my sobie eksportera, który sprzeda? w?a?nie swoje produkty do USA za kwot? 10 tys. dolarów. Jednak p?atno?? nast?pi dopiero za dwa miesi?ce. Do tego czasu eksporter nara?ony jest na ryzyko: je?li w ci?gu tych dwóch miesi?cy cena dolara (w z?otych) spadnie, za otrzymane 10 tys. dolarów b?dzie móg? on kupi? zdecydowanie mniej z?otówek ni? dzi?. Eksporter wie, ?e aby uzyska? zak?adan? mar?? zysku na sprzeda?y swoich produktów w dniu otrzymania zap?aty, dolar kosztowa? musi przynajmniej 3,5 z?otego. Rysunek przedstawia jego pozycj? na rynku gotówkowym:

Im ta?szy b?dzie dolar, tym wi?ksze straty poniesie eksporter. Chc?c si? zabezpieczy?, mo?e on dokona? transakcji sprzeda?y kontraktu futures ju? dzi?. Za?ó?my wi?c, ?e eksporter sprzeda? jeden kontrakt futures o warto?ci 10 tys. dolarów w cenie 3,5 z? za dolara. Rysunek przedstawia jego pozycj? na rynku futures:

Wida?, ?e eksporter zabezpieczy? si? wi?c na wypadek spadku ceny dolara. Je?eli z?o?ymy teraz obydwie pozycj? - t? z rynku gotówkowego z t? z rynku futures - otrzymamy :

Wida? wi?c, ?e eksporter wyeliminowa? swoje ryzyko zwi?zane z pozycj? walutow? – bez wzgl?du na sytuacj? na rynku walutowym nie poniesie on z tego tytu?u ?adnych strat. Oczywi?cie dzieje si? to kosztem zrezygnowania z ewentualnych zysków z tytu?u zmian cen na gotówkowym rynku walutowym. Je?eli bowiem cena dolara zacz??aby rosn??, pozycja na rynku gotówkowym zacz??aby przynosi? zyski, natychmiast .zjadane. przez straty z rynku futures. Gdyby zatem eksporter nie zawar? transakcji na rynku futures, by?by bogatszy o zyski z rynku gotówkowego. Jednak g?ówn? dzia?alno?ci? eksportera jest sprzeda? towarów a nie spekulacja walutowa a zawieraj?c transakcj? futures pozby? si? przecie? ryzyka.