Jak czytać notowania cen futures

Oto przykład notowań cen futures na złoto zamieszczony w Wall Street Journal z dnia 20.08.96.

W kolumnie 1. znajdują się miesiące dostawy, w 2. ceny otwarcia w danym dniu - np: ceny pierwszych transakcji, w 3. maksymalne a w 4. minimalne ceny w czasie sesji. W 5. ceny zamknięcia ustalone przez giełdę, w 6. zmiany w stosunku do cen zamknięcia z poprzedniej sesji, w 7. i 8. maksymalne i minimalne ceny w okresie życia kontraktów, w 9. ilość otwartych pozycji.

Rynek futures a rynek gotówkowy

Zastanówmy się, czym jest cena kontraktu futures. Weźmy za przykład grudniowy kontrakt na pszenicę. O jego cenie możemy powiedzieć, że jest ona rynkową prognozą przyszłej ceny, jaka ustali się w grudniu na rzeczywistym, gotówkowym rynku pszenicy. Tu właśnie widać jedną z dwóch podstawowych (obok możliwości zabezpieczania się - o czym dalej) funkcji jakie pełni rynek terminowy - dostarcza darmowych, bo publikowanych w prasie prognoz przyszłych cen towarów, walut, poziomu stóp procentowych. Wielu ekspertów rynkowych prowadziło analizy trafności prognoz cen opartych o ceny futures. Często okazywały się one lepsze, obarczone były mniejszym błędem niż prognozy profesjonalnych instytucji prognostycznych.

Jednym z podstawowych czynników, w oczywisty sposób wpływającym na prognozy przyszłych cen, jest poziom dzisiejszych cen gotówkowych. Kontrakty futures są skonstruowane w taki sposób, aby zmiany cen na rynku terminowym odzwierciedlały zmiany cen na rynku gotówkowym w trakcie czasu .życia. kontraktu. Powód tego jest prosty: bez ścisłego związku cen futures i cen rynku gotówkowego, kontrakty terminowe nie mogłyby być wykorzystywane w swym podstawowym zastosowaniu - jako narzędzie zabezpieczania pozycji

na rynku gotówkowym.

Związek cen futures z cenami z rynku gotówkowego jest utrzymywany przede wszystkim dzięki możliwości dokonania dostawy towaru lub rozliczenia wg. ceny z rynku gotówkowego w terminie realizacji kontraktów. Kontrakty futures wymagają od wszystkich uczestników rynku, posiadających otwarte pozycje w terminie realizacji, dokonania lub odbioru dostawy towaru. Zobowiązanie takie sprawia, że na skutek działania bodźców ekonomicznych, wraz ze zbliżającym się terminem dostawy, ceny futures przybliżają się do aktualnego poziomu cen na rynku gotówkowym.

Na wykresie widać wyraźnie silny związek cenowy rynku futures i rynku gotówkowego oraz to, jak z biegiem czasu zmniejsza się dystans pomiędzy nimi.

Uczestnicy rynku terminowego

Na giełdach terminowych spotyka się dwie grupy uczestników działające z dwóch różnych powodów: Zabezpieczenia się i Spekulacji.

Zabezpieczający się

Są to firmy, osoby, które prowadzą działalność gospodarczą - produkcyjną, handlową i w związku z nią narażone są na ryzyko cenowe. Producent pszenicy narażony jest na ryzyko spadku jej cen - mniej pieniędzy dostanie za swoją pszenicę. Z drugiej strony producent mąki narażony jest na ryzyko wzrostu cen pszenicy - będzie musiał za nią więcej zapłacić. Eksporter - ryzyko wzrostu ceny złotówki - za każdego otrzymanego dolara dostanie mniej złotówek, Importer - ryzyko spadku ceny złotówki - będzie musiał zapłacić więcej złotówek za każdego dolara. Wszyscy oni mogą wykorzystać rynek terminowy aby zabezpieczyć się przed niekorzystnymi dla siebie zmianami cen. Typowymi zabezpieczającymi się byli Stan i Willy. Dzięki zawartym transakcjom z góry zagwarantowali sobie ceny pszenicy: Stan cenę sprzedaży a Willy cenę kupna. Możemy powiedzieć, że ryzyko jakie wiązało się z niepewną sierpniową ceną pszenicy wyeliminowali całkowicie. Oczywiście jeśli przyjmiemy, że Joe był wypłacalny, ale tym zajmiemy się dalej. To, w jaki sposób działa mechanizm zabezpieczenia się, pokażemy na przykładzie. Wyobraźmy sobie eksportera, który sprzedał właśnie swoje produkty do USA za kwotę 10 tys. dolarów. Jednak płatność nastąpi dopiero za dwa miesiące. Do tego czasu eksporter narażony jest na ryzyko: jeśli w ciągu tych dwóch miesięcy cena dolara (w złotych) spadnie, za otrzymane 10 tys. dolarów będzie mógł on kupić zdecydowanie mniej złotówek niż dziś. Eksporter wie, że aby uzyskać zakładaną marżę zysku na sprzedaży swoich produktów w dniu otrzymania zapłaty, dolar kosztować musi przynajmniej 3,5 złotego. Rysunek przedstawia jego pozycję na rynku gotówkowym:

Im tańszy będzie dolar, tym większe straty poniesie eksporter. Chcąc się zabezpieczyć, może on dokonać transakcji sprzedaży kontraktu futures już dziś. Załóżmy więc, że eksporter sprzedał jeden kontrakt futures o wartości 10 tys. dolarów w cenie 3,5 zł za dolara. Rysunek przedstawia jego pozycję na rynku futures:

Widać, że eksporter zabezpieczył się więc na wypadek spadku ceny dolara. Jeżeli złożymy teraz obydwie pozycję - tą z rynku gotówkowego z tą z rynku futures - otrzymamy :

Widać więc, że eksporter wyeliminował swoje ryzyko związane z pozycją walutową – bez względu na sytuację na rynku walutowym nie poniesie on z tego tytułu żadnych strat. Oczywiście dzieje się to kosztem zrezygnowania z ewentualnych zysków z tytułu zmian cen na gotówkowym rynku walutowym. Jeżeli bowiem cena dolara zaczęłaby rosnąć, pozycja na rynku gotówkowym zaczęłaby przynosić zyski, natychmiast .zjadane. przez straty z rynku futures. Gdyby zatem eksporter nie zawarł transakcji na rynku futures, byłby bogatszy o zyski z rynku gotówkowego. Jednak główną działalnością eksportera jest sprzedaż towarów a nie spekulacja walutowa a zawierając transakcję futures pozbył się przecież ryzyka.